معرفی کامل رشته مهندسی معدن

رشته مهندسی معدن((Mining engineeringیکی از زیرمجموعه های گروه آزمایشی ریاضی فیزیک است و به علت شرایط سخت کار در معدن جزء 10 حرفه دشوار جهان شناخته می شود. همانطور که از نام رشته مهندسی معدن برمی آید، رشته مهندسی معدن مجموعه ای از دانش ها و علوم و فنون است که ناظر به همه بخش های کار در معدن شامل جستجو، اکتشاف، تاسیس معدن، استخراج، تهیه، و فرآوری مواد معدنی می شود.

هدف از ایجاد رشته مهندسی معدن تربیت متخصصان و مهندسان معدنی است که علاوه بر آشنایی کلی با معدن ها، در زمینه های استخراج معدن، اکتشاف مواد معدنی، مکانیک سنگ، و فرآوری مواد معدنی تخصص نسبی را داشته باشند. رشته مهندسی معدن برای نخستین بار در انگلستان به عنوان اولین رشته مهندسی آکادمیک تاریخ پایه گذاری شد و جزء رشته هایی است که انسان ها از دیرباز با فنون آن آشنا بودند و از آن برای پیشبرد زندگی خود استفاده می کردند

رشته مهندسی معدن مناسب چه کسانی است؟

رشته مهندسی معدن یکی از قدیمی ترین رشته های مهندسی در دنیا است که سابقه آکادمیک آن به دوران انقلاب صنعتی انگلستان برمی گردد. محصلان این رشته باید در دروس ریاضی و فیزیک و علوم پایه از دانش خوبی برخوردار باشند. به علت عملیات میدانی گاها وسیع در این رشته، دانش پذیران آن باید نیرو و توان کافی برای چنین مواردی را داشته باشند.

مهندسی معدن و صنعت معدنکاری به عنوان یک صنعت بالادستی محسوب می شود که تامین کننده نیاز اصلی و عمده تمدن بشر از دیرباز تا امروز به مواد و مصالحی بوده که مواد مصرفی سایر صنایع به حساب می آیند؛ موادی از قبیل مس، سرب، روی، طلا، سنگ های ساختمانی و غیره. امروزه با گسترش تکنولوژی و صنعت، نیاز به مواد استراتژیک معدنی بیشتر و بیشتر می شود همچنین برای تامین پایدار مصالح معدنی به عنوان مواد اولیه صنایع پایین دست، نیاز به طراحی معادن بزرگتر و عمیق تر است که با بزرگتر شدن معادن پیچیدگی های مهندسی و طراحی آن ها نیز افزایش می یابد.

برای اینکه یک ذخیره در دل زمین بتواند به یک معدن قابل استخراج تبدیل شود، مسیر زیادی را باید طی کند. بطور بسیار خلاصه، اولین قدم بر عهده مهندسین معدن، گرایش اکتشاف است که با بهره گیری از دانش تخصصی خود مناطق مستعدی را که دارای پتانسیل برای استخراج هستند را شناسایی می کنند؛ این بخش از مهندسی معدن نیاز به عملیات میدانی دارد.

پس از مطالعات امکان سنجی و اقتصادی در صورتی که منطقه شناسایی شده پتانسیل لازم را داشته باشد امکان استخراج آن فراهم می شود. برای استخراج ماده معدنی مهندسین معدن با گرایش استخراج اقدام به طراحی معدن می کنند و همواره باید بتوانند بین طراحی ایمن و پایدار از یک طرف و بحث اقتصادی از طرف دیگر یک تعادل بهینه ایجاد بکنند که یکی از حساس ترین وظایف مهندسین طراح همین موضوع است. ماده معدنی پس از استخراج وارد کارخانه فرآوری می گردد تا عیار و خلوص آن افزایش یابد. طراحی کارخانه فرآوری و سیستم های خردایش برعهده مهندسین معدن، گرایش فرآوری مواد معدنی است.

مهندسین معدن در تمام مراحل عمر یک معدن، همواره با چالش های فنی و مهندسی از یک طرف و چالش مباحث اقتصادی از طرف دیگر روبه رو هستند. این رشته مهندسی بدلیل شرایط کاری سخت و چالش های متعدد دیگر، برای کسانی مناسب تر است که دارای روحیه تسلیم ناپذیری و حوصله و پشتکار در مقابل مشکلات محیط طبیعی و مسائل مهندسی هستند.

گرایش های این رشته برای ادامه تحصیل چیست؟

گرایش اکتشاف: این گرایش از دوره کارشناسی تا دوره دکترا ارائه می شود. تخصص اصلی دانش آموختگان این گرایش پی جویی و اکتشافات اولیه و اکتشافات تفصیلی به منظور یافتن مناطق مستعد دارای پتانسیل معدنکاری و مکان یابی ذخایر نهفته شده در داخل زمین و تخمین میزان ذخیره و عیار آن ها است . رشته زمین شناسی را می توان پایه و اساس گرایش اکتشاف مهندسی معدن دانست.

گرایش استخراج: این گرایش از دوره کارشناسی تا دوره دکترا ارائه می شود. تخصصی اصلی دانش آموختگان این گرایش طراحی معادن روباز و معادن زیر زمینی بر اساس عمق قرارگیری ماده معدنی و هم چنین شکل توده معدنی است. مهندسین استخراج، در زمینه طراحی الگوهای انفجاری، ترابری، برنامه ریزی تولید، تخمین هزینه ها و غیره نیز فعالیت می کنند. گرایش استخراج معدن، با رشته متالورژی استخراجی (از گرایش های مهندسی مواد)، ارتباط بسیار نزدیکی دارد.

مکانیک سنگ: این گرایش از دوره کارشناسی ارشد تا دوره دکترا ارائه می شود. دانش آموختگان دوره کارشناسی، گرایش اکتشاف یا استخراج، براساس علاقه و بسته به میزان دانش خود، می توانند در آزمون کارشناسی ارشدِ گرایش مکانیک سنگ شرکت کنند. تخصص اصلی دانش آموختگان این گرایش طراحی و تحلیل پایداری حفریات و سازه های زیرزمینی از جمله معادن زیرزمینی، تونل های عمیق و تونل های شهری، حفریات رو زمینی از قبیل معادن روباز و تحلیل پایداری سطوح شیبدار سنگی و خاکی و … است. گرایش مکانیک سنگ مهندسی معدن، ارتباط بسیار نزدیکی با گرایش مکانیک خاک در مهندسی عمران دارد.

فرآوری مواد معدنی: این گرایش از دوره کارشناسی ارشد تا دکترا ارائه می شود . دانش آموختگان دوره کارشناسی گرایش اکتشاف و استخراج، براساس علاقه و بسته به میزان دانش خود می توانند در آزمون کارشناسی ارشد در گرایش فرآوری مواد معدنی شرکت کنند. تخصص اصلی دانش آموختگان این رشته، طراحی کارخانه های فرآوری مواد معدنی و مدارهای خردایش است که مواد پس از استخراج به منظور پرعیارسازی وارد این کارخانه ها می شوند. همچنین دانش آموختگان این گرایش می توانند در زمینه های آزمایشگاهی، صنایع سرامیک و… نیز فعالیت کنند.

چهار گرایشی که در این بخش معرفی کردیم، گرایش های اصلی مهندسی معدن محسوب می شوند. برخی از دانشگاه ها، گرایش های دیگری نظیر مهندسی معدن تونلسازی و مهندسی معدن محیط زیست را نیز ارائه می کنند.

معرفی رشته مهندسی معدن   بازار کار و درآمد رشته مهندسی معدن

کشور ایران در زمره کشورهایی است که منابع معدنی بسیار دارد و یکی از ثروت های آن معدن های گوناگون به شمار می رود؛ به همین دلیل رشته مهندسی معدن از بازار کاری برخوردار است و مهندسان معدن نیز درآمد خوبی دارند.

فارغ التحصیلان رشته مهندسی معدن می توانند در بخش های خصوصی و دولتی مرتبط به اکتشاف، استخراج، فرآوری، و مراکز تحقیقاتی استخدام شوند. سازمان هایی نظیر وزارت معادن و فلزات،  وزارت نفت ( در زمینه حفاری)، وزارت نیرو ( در زمینه آب های زیرزمینی و سدسازی)، وزارت راه و ترابری (برای احداث تونل ها و حفاری ها)، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی، شرکت های مهندسی در حوزه تونل و فضاهای زیرزمینی، شرکت مترو، سازمان انرژی اتمی، و ... مشغول به کار شوند.

همچنین مهندسان مهادن می توانند در معادن خصوصی کاری مرتبط با حرفه خود بزنند یا در صورت داشتن سرمایه کافی و مجوز، اقدام به ایجاد و استخراج معدن و فرآوری مواد معدنی کنند.